Ahaztutako emakumea, Clara Campoamor

“La mujer olvidada Clara Campoamor y su lucha por el voto femenino”, Isaias Lafuentek idatzitako liburua irakurtzen ari naiz eta txunditurik nago. Bertan, Clararen haurtzaroko pasarteak eta bere erbestealdi luzea lantzen ditu. Clarak irakurtzen eta idazten ikasteko aukera eduki zuen, ez ohikoa zen XIX. mende hasierako Espainia zaharkitu eta retrogrado hartan. Txikitatik izugarrizko zaletasuna hartu zuen liburuak irakurtzeari, eta txikitatik irakurri zituen emakumeei zuzendurik idatzi zituzten teoria izugarriak. Eta hauek garaiko gizartearen argazki dira, argi utziz emakumearen bizitza ez zela batere errexa. “ Su sistema nervioso, que domina el resto del organismo, sus trastornos periodicos, el estado de gestacion y de lactancia, los organos especiales, utero, mamas y ovarios, inprimen a su organización rasgos perfectamente distintos del sexo opuesto. Y su cerebro menor en un centenar de gramos al del hombre. La mujer jamas podra ser mas que mujer, con sus ingenuidades de niño grande, su exagerado sistema nervioso, con su reflexion escasa, su coqueteria innata y su sentimiento maternal, el mas grande en ella, el único que la subyuga y caracteriza de forma decisiva”, honela zioen Fernando Calatraveñok.

Bestetik, neskatoek eskolan bere sexuari zegozkien berezko eskulanez gain, eskulan horiei lotutako marrazketa eta etxeko higieneari buruzko gai ikas ordu batzuk zituzten. Nociones de higiene doméstica zen irakasgaiko liburuaren izena, eta bertako zatitxo bat euskaratua; “helduak zaretenean, eguneko zatirik handiena logelan eman beharko duzue. Askotan esaten zen logela bizitzaren hilobia zela. Eta honen harira, interesatzen zaizuena hilobi hori ahalik eta amenoen egitea da. Non etorkizunera begiratu behar duzuen”. Emakumeen jarreraren gida liburua izugarria!

Eta azkenik, Higiene del matrimonio Pedro Felipe Monlauren liburuko parrafotxo bat, hor dijoa; “Mujeres hay quienes el clítoris adquiere un desarrollo considerable, como de tres, cuatro y hasta cinco pulgadas de largo : en este caso su semejanza con el pene es completa. (...) así es que por la general esas mujeres tienen poco pecho, facciones varoniles, vello o pelo en la barba, y aficion a los trabajos y ocupaciones extrañas a su sexo”. Hau da dudarik gabe nere iritziz orain arte aditu dudan “astakeririk” handiena, baita gaztelaniazko prosan idatzi den “astakeririk” handiena.

Horrelako idatziak barrenak nahasten dizkit , amorrazioa ematen dit, baita Clara eta bere gizaldiko emakume askori ere. Clarak gogor borrokatu zuen emakumeen eskubideen alde. 1931ko irailak 1ean Diputatuen Kongresuan lehenengo aldiz igo zen, eta emalumeen boto eskubidearen alde gogor borrokatu zuen!

Beno eta irakurtzen jarraituko dut.....